
Το Βουργαρέλι βρίσκεται στους νότιους πρόποδες των Αθαμανικών Ορέων (Τζουμέρκα) σε υψόμετρο 760 μέτρα. Απέχει 58 χλμ. ΒΑ. από την Άρτα, 85 χλμ. Ν._ΝΑ. από τα Γιάννενα και 95 χλμ. ΝΔ. από τα Τρίκαλα. Είναι αμφιθεατρικά κτισμένο ανάμεσα στους λόφους του Προφήτη Ηλία (ανατολικά) και της Ομάλης (δυτικά) οι οποίοι είναι κατάφυτοι από έλατα και πεύκα ενώ η γύρω περιοχή είναι γεμάτη από τρεχούμενα νερά. Στο χωριό υπάρχει κέντρο υγείας, καθώς και όλες οι σχολικές βαθμίδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπως νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο.
Βρίσκεται στο συνοικισμό Παλαιοχώρι, λίγο προτού φθάσουμε στο Βουργαρέλι και ακριβώς πλάι στον εθνικό δρόμο Άρτας Τρικάλων. Απ’ τους ντόπιους ονομάζεται Κόκκινη Εκκλησιά για την πληθώρα των πλίνθων που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του, από δε τους λόγιους είναι γνωστός ως Παναγία Βελλά, επειδή για ένα διάστημα υπήρξε μετόχι της ακμαίας κάποτε μονής Βελλάς Ιωαννίνων. Η παράδοση μας διέσωσε και την ονομασία “Βασιλομονάστηρο” που ασφαλώς απηχεί την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στο μνημείο και στον οίκο των Κομνηνηδουκάδων δεσποτών της Άρτας.
Το μοναστήρι αφού για πολλά χρόνια γνώρισε ακμή, μετά έπεσε για άγνωστους λόγους σε αφάνεια, ερημώθηκε και κατάντησε μετόχι της μονής Βελλάς. Αργότερα (στα μέσα του 17ου αιώνα) όταν ιδρύθηκε στο Βουργαρέλι το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, η Κόκκινη Εκκλησιά έγινε μετόχι του και παρέμεινε έτσι ως τις αρχές του 20ου αιώνα.
Ο ναός κτίστηκε το 1281 απ’ τον πρωτοστράτορα Ιωάννη Τσιμισκή και τον αδελφό του Θεόδωρο, όταν Δεσπότης της Άρτας ήταν ο Νικηφόρος Α’, όπως μας πληροφορεί φθαρμένη κτητορική επιγραφή γραμμένη σε τοίχο του εσωτερικού του.
Είναι σταυρεπίστεγος ναός χωρίς τρούλλο στον τύπο των δικιονίων με ποικιλόμορφη στέγη, ανατολικά δε καταλήγει σε τρίπλευρη κόγχη. Θεωρείται βέβαιο ότι αρχικά ο μακρύς ορθογώνιος ναός είχε και τρούλλο, όπως δείχνει η σωσμένη τετράγωνη βάση του. Ο τρούλλος αυτός κατέπεσε και τη θέση του πήρε η σημερινή δίκλινης στέγη. Τα σκέλη του σταυρού της στέγης καθώς και οι θόλοι που καλύπτουν το νάρθηκα, καταλήγουν εξωτερικά σε ελλειψοειδή αετώματα που σκεπάζουν από ένα περίτεχνα κοσμημένο ψευδοτρίλοβο παράθυρο. Ο ναός είχε αρχικά πέντε εισόδους, απ’ τις οποίες οι τρεις φράχτηκαν και περιορίστηκε το άνοιγμα της δυτικής θύρας του νάρθηκα, όπως εύκολα διακρίνεται στους τοίχους. Η τοιχοδομή του είναι επιμελημένη με κανονικούς πωρόλιθους σε οριζόντιες στρώσεις, κατά το πλινθοπερίβλητο σύστημα.
Καφενείο στους Ναζαίους – Ευσταθία Καλιακάτσου
Υπάρχουν κάποια καφενεδάκια σε μικρούς οικισμούς, σχεδόν άγνωστους στο ευρύ κοινό, που όμως κρύβουν τόση ομορφιά και τόσες ενδιαφέρουσες ιστορίες, που υποκλίνεσαι, και στο παίρνεις προσωπικά να τα καταγράψεις και να κάνεις ότι περνάει από το χέρι σου, για να τα τοποθετήσεις στον χώρο των αδιαθέατων, που αξίζει να τα επισκεφτούν όσοι είναι φίλοι των ξεχωριστών και άγνωστων τόπων.
Τέτοια καλντερίμια δεν τα ανακαλύπτει κανείς φυσικά μόνος του, αν δεν έχει τους σωστούς πληροφοριοδότες και τους ντόπιους ιχνηλάτες των μερακλήδικων στεκιών.
Οι Ναζαίοι είναι ένα χωριό που κατοικείται από 30 άτομα, και που πριν τον πόλεμο το σχολείο του είχε 50 μαθητές. Το χωριό ερήμωσε όπως τα περισσότερα χωριά των Τζουμέρκων, η δε η απόσταση από την Άρτα 38 χλμ., σήμερα, γινόταν στο παρελθόν από ένα δρόμο όλες στροφές και το ταξίδι βαστούσε 4 ώρες. Αρχές του 21ου αιώνα φτιάχτηκε στο Κρυονέρι η γέφυρα Τζαρή και από εκεί μόλις το 2017 ασφαλτοστρώθηκε ο δρόμος περίπου 6 χλμ. που ενώνει την δημοσιά με το χωριό, κάνοντας την απόσταση από την Άρτα γύρω στην μία ώρα.
Η τελευταία διαδρομή είναι πραγματικά πανέμορφη, καθώς διασχίζεις ένα πυκνό δάσος από δρυς, κουτσουπιές και φράξους.
Στο τέλος του δρόμου φτάνεις σ’ ένα πλάτωμα, την πλατεία των Ναζαίων, όπου αριστερά σου βρίσκεται το καφενείο με μια καλαίσθητη πινακίδα, απέναντί σου η εκκλησία του Άη Νικόλαου με τον κεντρικό πλάτανο, και στο δεξί σου χέρι μια εξέδρα με μια εντυπωσιακή θέα στο δάσος και στο βάθος η φιδωτή κοίτη του Αράχθου.
Content is protected. Right-click function is disabled.